آسیبها و آفتهای خانواده از دید اسلام«بخش دوم»

 مقالات

«آسیبها و آفتهای خانواده از دید اسلام»

«قسمت دوم»

ب- آسیب های مرتبط با مرد

تعدادی از آسیب هایی كه از ناحیه شوهر، نهاد خانواده را تهدید می كنند و چه بسا موجب فروپاشی آن می گردند، عبارت اند از:

1- آزار دادن همسر
زن، از محیط گرم خانواده خویش به درون خانه ای پا می نهد كه همه چیز آن برای وی، تازه و بدون سابقه است. از جایی كه به طور متعارف، خدمت گیرنده و محبت بیننده بوده، به سرایی قدم می نهد كه خدمت و محبت در آن، دو سویه است. در این حالت، اگر در قبال محبت و تلاشی كه انجام می دهد، پاسخ محبت آمیز نگیرد و حتی در عوض آن، آزار ببیند، دیر یا زود، از محبت دهی، دست می كشد و كانونی كه باید با محبت و مودت گرم شود، به سردی می گراید. روشن است كه كمتر همسری با این وضعیت، حاضر به ادامه زندگی است و اگر هم آن را ادامه دهد، چنین زندگی ای را نمی توان یك زندگی سالم و یك كانون پرحرارت خواند.

2-بداخلاقی مرد
انسان های بداخلاق و تندخو، گاه بدون آن كه بخواهند، به دیگران آزار می رسانند. بسیاری از اینان بد ذات نیستند و دوست ندارند كه دیگران- بویژه نزدیكان و خویشان و همسر خود- را اذیت كنند؛ اما حساسیت زیاد، حرارت و تندی اخلاقی و كم طاقتی ایشان، موجب می شود كه دیگران از آنها دلخور شوند.اگر این وضعیت ادامه یابد و یا تشدید شود، اطرافیان و بویژه همسر، به مقابله به مثل با همسر و یا گریز از شوهر و حتی خانه، روی می آورد و اینها از هم پاشیدگی خانواده را در پی دارد.
آمار فعلی دادگاه های خانواده، بدخویی مرد را از علت های قابل توجه متلاشی شدن خانواده برمی شمرند. 

3.بخیل بودن مرد
انسان بخیل، در هر صورت، به كسی چیزی نمی دهد و احوالش را نزد خود نگاه می دارد. چنین شخصی، همه و حتی خود را نیز در تنگنا می گذارد و از پرداخت هزینه های اصلی خانواده نیز شانه خالی می كند و بدین سان، فشار سختی را به خانواده وارد می آورد؛ سختی ای كه باتوجه به وضعیت مالی اش برای همسر و خانواده، توجیهی ندارد و تنها علت آن، خوی زشت بخل است. در این وضعیت، كمتر زنی تاب می آورد.
از پیامبر خدا (ص) روایت شده كه می فرماید:
منفورترین بندگان، نزد خداوند، كسی است كه به خانواده اش بخل بورزد

4-بی تدبیری مرد
خانواده تازه تأسیس، با مشکلات زیادی روبروست.
علاوه بر مشکلات مالی در خانواده نوپا،زن خواهان مصاحبت بیشتر شوهر با اوست و توقع دارد كه شوهر، وقت بیشتری را برای با هم بودن بگذارد. خواسته ها و انتظارات پیشین خویشان، دوستان، همسایگان و همكاران را نیز باید به مسائل بالا افزود. از طرفی، مسئولیت های دینی و اجتماعی هر دو سوی ازدواج نیز وجود دارد. در چنین فضایی، تنها مدیریت عاقلانه و ماهرانه، می تواند خانواده را از این كشاكش سنگین برهاند و باتوجه به این كه مدیریت خانواده در اسلام به مرد سپرده شده، این موضوع، اهمیت ویژه ای پیدا می كند. اگر مرد، فاقد مدیریت لازم باشد، خانواده، در گردابی از مشكلات حل نشدنی و گره های كور، فرو می رود و در این میان، رضایت و ارضای همسر فدا می شود و كانون خانواده، جایی برای شكایت ها و سرریز شدن مشکلات میشود.
امام علی(ع) درباره این آفت خطرناك خانواده می فرماید:
آفت زندگی، سوء تدبیر است.
(غررالحکم)

5- تنوع طلبی مرد
اسلام بر مردان چند همسری را با رعایت شروطی سخت (مانند: عدالت) جایز دانسته است ؛ هرگاه مرد بخواهد از این جواز شرعی و واقعیت اجتماعی، سوءاستفاده كند و با تنوع طلبی و رفتارهای خودخواهانه همسر خود را بیازارد ، این كار نزد خداوند متعال منفور است.
امام صادق (علیه السلام) فرمود: ازدواج کنید و طلاق ندهید. زیرا خدای متعال دوست ندارد مردان و زنانی را که بخاطر تنوّع طلبی از هم جدا می شوند.
بدین سان، تنوع طلبی یكی از آسیب های خطرناكی است كه نهاد خانواده را تهدید می كند و مانع تحكیم این نهاد مقدس می گردد.

ج- آسیب های مرتبط با زن

آسیب هایی كه از ناحیه زن، نهاد خانواده را تهدید می كند و ممكن است به فروپاشی نهاد خانواده بینجامد، عبارت اند از:

1- آزار دادن شوهر
آزار دادن شوهر، همانند آزار دادن زن، موجب تزلزل بنیان خانواده است؛ زیرا در فرض آزاررسانی از سوی زن، مرد نیز واكنش همانند نشان می دهد و كانون زندگی، به معركه درگیری و كشمكش تبدیل می شود و به تدریج، تحمل چنین وضعیتی برای هر دو سوی رابطه، سخت می شود. 

از پیامبر خدا(ص) روایت شده كه می فرماید:
 هر زنی که شوهرش را با زبان اذیت کند از او هیچ توبه و فدیه و حسنه ای قبول نمی شود تا این که شوهر از حق او راضی شود ، اگرچه روزها روزه بدارد و شب ها را در عبادت باشد بنده ها آزاد کند و اسب های نیکو در راه خدا برای جهاد بدهد پس او اول کسی ست که وارد آتش می شود
و همچنین است مردی که نسبت به زنش ظالم و ناسازگار باشد .

2- ناسپاسی نسبت به شوهر
زن، بیشتر به محبت شوهر نیاز دارد و مرد، به سپاس گزاری زن. از این رو، در صورت عدم ارضای خواست روحی و یا واكنش متعارض با آن از سوی زن، علاقه مرد به زن آسیب می بیند و به تدریج، این واكنش دوسویه، زنجیری از گله گزاری و دلخوری درونی را پدید می آورد و بنیان خانواده را سست می نماید

3- انتظارات بی جا از شوهر
مرد به عنوان مسئول تشكیل، رشد و نگهداری خانواده می كوشد نیازهای اساسی خود و خانواده اش را تامین كند.
مشكل از آن جا آغاز می شود كه در شرایط خاص و تنگناهای مالی، شوهر توانایی تأمین خواسته های زن را ندارد و یا زن، به مقدار نیاز بسنده نمی كند. دراین دو حالت، اگر زن بر خواسته های خود پا ننهد و برای تامین آنها، به شوهرش فشار بیاورد، افزون بر به خشم آوردن خداوند متعال، زمینه ناراحتی شوهر را نیز فراهم می آورد.

4- منت نهادن بر شوهر
خانم هایی كه از نظر ثروت و یا موقعیت خانوادگی، بر شوهر خود، برتری دارند، باید توجه داشته باشند كه ثروت و موقعیت خانوادگی خود را به رخ شوهر كشیدن و منت نهادن بر او، آفت شیرینی زندگی خانوادگی، و گاه موجب فروپاشی آن است

5.خود آرایی برای غیر همسر
خودآرایی زن، برای غیرهمسر، یكی از خطرناك ترین آفت هایی است كه كانون خانواده را تهدید می كند. درحدیثی ازپیامبر(ص) آمده است:
«برای هیچ زنی، حلال نیست كه مچ و پای خویش را برای مردی جز شوهرش آشكار سازد. هرگاه چنین كند، پیوسته مورد لعنت و ناخشنودی خدا قرار می گیرد و خداوند، بر او خشم می گیرد و فرشتگان خدا لعنتش می كنند و برایش عذابی دردناك آماده می سازند»
این آفت خطرناك، زمینه ساز آلودگی زن و فروپاشی خانواده است و از این رو، مرد باید به عنوان مدیر خانواده، با همه توان از آن پیشگیری كند. در روایتی از پیامبر(ص) آمده است: هرگاه زن، خود را بیاراید و خوش بو كند و از درخانه اش بیرون برود و شوهر، به این، راضی باشد، به ازای هر قدمی كه برمی دارد، برای شوهرش یك خانه در آتش ساخته می شود.

6.خیانت
خطرناكترین آفتی كه از ناحیه زن، نهاد خانواده را تهدید می كند، خیانت (بویژه خیانت ناموسی) است. از پیامبرخدا(ص) درباره خطر این خیانت، روایت شده كه می فرماید:
«چهار چیز كمرشكن هستند،... و زنی كه شوهرش از او نگهداری می كند؛ ولی او به شوهرش خیانت می نماید.
برای پیشگیری از این آفت كمرشكن، هم مرد، مسئول است و هم زن. بدیهی است كه زن و مرد، با عمل كردن به وظایف مشترك و اختصاصی خود، می توانند از این آفت، پیشگیری كنند؛ اما بی تردید، مسئولیت زن دراین باره، سنگین تر است.

 

منابع:
تحکیم خانواده از نگاه قرآن و حدیث
نظام حقوق زن در اسلام